Kogelvis
Je hebt vast wel eens gehoord van de veelbesproken kogelvis: een zeer giftig waterdier, dat zich opblaast als een bal wanneer deze gevaar bespeurt. Beroemd om zijn giftigheid, is de kogelvis (ook wel bekend als het “Zeestekelvarken”) een waterdier dat behoort tot de Tetraodontidae-familie, overwegend wijdverspreid in tropische wateren. Hier is alles wat je moet weten over de giftigheid en de uiterlijke kenmerken van deze zeer aparte en exotische vis.
We vinden hem vooral in de Indische en Stille Oceaan, maar sommige soorten – zoals de gevlekte kogelvis (Lagocephalus sceleratus) – zijn onlangs ook waargenomen in het Middellandse Zeebekken en in sommige kustgebieden van de Atlantische Oceaan. Gevreesd maar ook geliefd om zijn vrij mooie uiterlijk, is in de Japanse gastronomie Fugu – Kogelvis in het Japans – ook een zeer waardevol, typisch, gevaarlijk en ook duur gerecht.
Algemene kenmerken | Leefomgeving | Natuurlijke vijanden | In de keuken | Als aquariumvis
Algemene kenmerken
De kogelvis, of Fugu-vis als je het liever in de Japanse stijl noemt, behoort tot de familie van de Tetraodontidae, een Griekse term die “vier tanden” betekent, verwijzend naar het feit dat alle exemplaren die tot deze categorie behoren zijn uitgerust met vier zeer dunne en puntige voortanden, die worden gebruikt om de schelpen en schelpen van week- en schaaldieren te breken.
Ondersoorten
De kogelvisfamilie omvat ongeveer tachtig vissoorten, voornamelijk verspreid in gematigde of tropische wateren (Indische en Stille Oceaan), met enkele variëteiten die in de Atlantische Oceaan en in sommige delen van de Middellandse Zee leven.
De kleinste van de exemplaren is de dwergkogelvis (Carinotetraodon travancoricus) die slechts twee centimeter meet, dit in grote tegenstelling tot de gigantische kogelvis (Arothron stellatus) die een diameter van 120 cm kan bereiken. Behalve de grootte delen alle vissen van het geslacht Tetraodontidae de karakteristieke ovale vorm van het lichaam en het gebruik van de rugvin om te zwemmen.
Leefomgeving
De gebieden waarin deze giftige vis voorkomt, zijn die van de Stille, Indische en Atlantische Oceaan, terwijl het moeilijker – maar nog steeds mogelijk – is om hem te vinden in het Middellandse Zeebekken.
Over het algemeen leeft hij dicht bij de kust, hangend op de grof verschuivende bodems, zonder ooit onder de dertig meter diepte te komen. Onlangs zijn er ook enkele exemplaren van gevlekte kogelvissen waargenomen in de wateren van Zuid-Italië, wat leidde tot tal van nationale waarschuwingen om de bevolking te informeren over de risico’s die samenhangen met de giftigheid van deze gevaarlijke vissen .
Natuurlijke vijanden
Behalve dat het de meest giftige vis ter wereld is, na de al even gevreesde Steenvis, heeft het geen natuurlijke vijanden (of zou het in ieder geval niet moeten hebben) omdat het twee specifieke verdedigingssystemen heeft.
- Wanneer hij gevaar voelt of zich bedreigd voelt, zwelt de kogelvis op dankzij een maaguitwerp mechanisme, waardoor hij snel grote hoeveelheden water kan inslikken. Hierdoor wordt de vis een gigantische bal, die zelfs voor grote roofdieren moeilijk te bijten en door te slikken is.
- Bovendien bevatten zijn spieren en ingewanden een dodelijk gif – tetradotoxine – dat de ademhalingsfunctie kan remmen en snel tot de dood kan leiden. Sommige exemplaren hebben dan ook het lichaam bedekt met kleine stekels en een dikke en ruwe huid die van kleur verandert afhankelijk van de context om op te gaan in de omgeving.
Een ander typisch kenmerk van kogelvissen is de uitstekende kaak, vergelijkbaar met de snavel van een papegaai.
Kogelvis in de keuken
Van alle giftige vissen is de Japanse kogelvis waarschijnlijk de enige die als een gewaardeerd gerecht wordt beschouwd. In de gebieden tussen Japan, China en Korea is het in feite een visproduct waar veel vraag naar is (en ook erg duur) vanwege de smaak van het vlees, terwijl de verkoop in Italië illegaal is verklaard.
Maar als kogelvis giftig is, waarom wordt het dan verkocht en geserveerd op restauranttafels? Welnu, je moet weten dat het mogelijk is om de kogelvis eetbaar te maken door een bepaald bereidingsproces en een reeks handelingen uitgevoerd door deskundige chefkoks.
Bereiding door gecertificeerde chefs
Om correct en zonder risico’s voor de eindgebruikers te kunnen koken, moet de chef een specifieke vergunning hebben, die een hoog niveau van kennis van de noodzakelijke techniek bevestigt. Dit komt omdat de tetrodotoxine in de giftige weefsels van de vis niet wordt uitgeroeid door simpelweg te koken en aangezien het tijdens het schoonmaken ook de eetbare delen kan besmetten, is het essentieel dat de kok bevoegd is om de Fugu te bereiden en te serveren.
Juist om deze reden is zelfs in Japan de verkoop van onbewerkte kogelvis absoluut verboden aan gewone burgers, hoewel dit de bevolking er niet van weerhoudt om zelfstandig door amateurvisserij aan deze vissen te komen. Dit verklaart waarom de meeste sterfgevallen als gevolg van kogelvisvergiftiging (gelukkig nog steeds zeldzaam) plaatsvinden onder de Japanse bevolking.
Kogelvis in een aquarium
Kogelvissen worden niet alleen als lekkernij gezien, ze zijn ook bekend als populaire aquariumvissen. Het bijzondere uiterlijk en natuurlijk de beruchte giftigheid hebben aantrekkingskracht op aquariumbezitters. Lees alles over de kogelvis als aquariumvis:
Kogelvissen in het aquarium houden
Lees alles over het houden van kogelvissen in een aquarium: de vereisten, benodigdheden en de belangrijkste aandachtspunten.