Bruine kikker / gewone kikker (Rana temporaria)
De bruine kikker (gewone kikker) is een kikkersoort die je waarschijnlijk al vaak hebt gezien. Het is één van de meest voorkomende amfibieën in Nederland en kan in verschillende delen van het land worden gespot, zelfs op de Waddeneilanden.
Uiterlijk
De bruine kikker (gewone kikker) is van middelgroot formaat en heeft een stevige bouw. Je kunt hem herkennen aan zijn stompe snuit en de twee ruglijsten die vanaf zijn rug naar zijn flank lopen. Het “masker,” een hoekige donkere vlek achter zijn oog, is ook een opvallend kenmerk. Ze variëren in kleur van bruin tot groenbruin, roodbruin, geelbruin en meer, met donkere vlekken en een lichte gemarmerde buik. De kikkers kunnen tot wel 11 cm groot worden. Mannetjes hebben een kleine zachte graafknobbel op hun achterpoot en tijdens de voortplantingstijd kunnen ze een blauwachtige zweem ontwikkelen op het voorste deel van hun lichaam.
Leefomgeving
De bruine kikker voelt zich thuis in verschillende omgevingen, van bossen tot dorpen en steden. Ze kunnen worden aangetroffen op diverse soorten bodems, zoals duin- en stuifzanden, kleigronden en meer. Deze kikkers houden vooral van kleine wateren en geïsoleerde waterplekken, en zie je niet vaak in grote open wateren.
Dieet
Het dieet is gevarieerd en bestaat voornamelijk uit ongewervelde dieren. Gewone kikkers genieten van een smakelijke maaltijd van slakken, kevers, insectenlarven en zelfs aas. De larven beginnen met het eten van restjes van hun eigen kikkerdril, en naarmate ze groeien, schakelen ze over naar meer dierlijk voedsel zoals watervlooien, wormpjes, en zelfs de eieren en larven van andere amfibieën.
Is de bruine kikker giftig?
Hoewel de bruine kikker een onschadelijk wezen is voor mensen, kunnen ze wel enigszins giftig zijn voor roofdieren. Ze scheiden een milde gifstof af als bescherming tegen mogelijke bedreigingen. Deze giftigheid is niet sterk genoeg om mensen te schaden, maar het kan sommige dieren ontmoedigen om ze te eten.
Bescherming en bedreigingen
Goed nieuws: de bruine kikker wordt niet beschouwd als een bedreigde diersoort in Nederland. Ze zijn wel beschermd onder de Nederlandse wet en worden ook genoemd in internationale overeenkomsten voor natuurbehoud. Sinds 1950 is hun leefgebied in Nederland min of meer stabiel gebleven. Hoewel sommige aantallen zijn afgenomen, gaat het meestal om aantallen kikkers en niet zozeer om verspreiding. Menselijke activiteiten zoals landwinning, intensievere landbouw en verlies van leefgebied hebben wel enige invloed gehad. Gelukkig zijn er inspanningen om hun omgeving te verbeteren, zoals het creëren van vijvers en herstel van waterhuishouding. Dit heeft geleid tot grotere aantallen bruine kikkers op lokaal en regionaal niveau, zelfs in stadsgebieden waar tuinvijvers een gunstige leefomgeving bieden.
| Eigenschap | Bruine Kikker (Rana temporaria) |
|---|---|
| Uiterlijk | Middelgroot, ruglijsten, “masker” achter oog, variabele kleuren |
| Grootte | Tot 11 cm |
| Kleur | Diverse tinten bruin |
| Levensverwachting | Enkele jaren |
| Dieet | Ongewervelde dieren, slakken, kevers, insectenlarven, aas |
| Giftigheid | Milde gifstoffen, afschrikwekkend voor sommige roofdieren |
| Bescherming | Niet bedreigd, beschermd onder wet, internationale overeenkomsten |
| Verspreiding | Wijdverspreid in Nederland, zeldzaam in noord Friesland en Groningen |
| Bedreigingen | Impact menselijke activiteiten, herstelinitiatieven leiden tot toenames |
| Levenswijze | Voortplanting in voorjaar, overwintering op land/water, actief op zonnige dagen |