Werking CITES en de CITES Appendices in vogelvlucht

CITES reguleert sinds 1975 de internationale handel in beschermde dier- en plantensoorten. Je kunt als toerist te maken krijgen met dit verdrag als je 'foute souvenirs' zoals koraal of haaientanden meeneemt van vakantie. Ook wordt regelmatig geprobeerd beschermde dieren en planten over de grens te smokkelen - voor veel geld. Wie meer van CITES af wil weten komt al snel op de CITES website terecht. Hier vind je alle informatie over CITES in politieke en Engelse taal. Degene die geen zin heeft zich door de website heen te worstelen kan ik gerust stellen: vanaf nu vind je uitleg van de organisatie op DierenNieuws.nl.

CITES organisatiestructuur

De CITES organisatie bestaat uit vijf 'afdelingen':

• Conference of the Parties
• Standing Committee
• Animals Committee
• Plants Committee
• CITES Secretariat.

Conference of the Parties (CoP)

Conference of the Parties is de verzamelnaam voor alle lidstaten samen. Momenteel zijn dit er 173. Elke 2 à 3 jaar komen ze bij elkaar om te vergaderen. Na de nodige openingsspeeches en eventueel -ceremonies is het tijd voor het echte werk. Twee weken lang wordt er gepraat en gediscussieerd over herzieningen van de Appendices, documenten van lidstaten of Committees, maar bijvoorbeeld ook de strategische visie. Wijzigingen in de Appendices moeten worden doorgevoerd in de eigen wetgeving en nieuwe voorstellen voor herzieningen kunnen tussen de vergaderingen door worden opgesteld. Je moet natuurlijk wel iets hebben om de volgende keer over te praten.

Standing Committee

De Standing Committee (SC) bestaat uit afgevaardigden van elk werelddeel. Hoeveel dit er zijn hang af van de hoeveelheid lidstaten uit dat werelddeel. Als een werelddeel veel lidstaten telt, heeft het meer afgevaardigden in de SC. Het lidmaatschap wordt in elke CoP besproken.

De voornaamste rollen zijn het CITES Secretariat adviseren over implementatie van het CITES-verdrag en het beheren van hun budget. Ook coördineert en adviseert de SC andere Committees als dat nodig is.

Over het algemeen vergadert de SC één keer per jaar.

Animals- en Plants Committee De Committees bestaan uit experts op dier- of plantgebied. Net als bij de Standing Committee zijn de experts afgevaardigden uit elk werelddeel en worden ze gekozen tijdens de CoP. Verder heeft elk Committee 1 expert op het gebied van terminologie (vaktaal).

De Committees geven wetenschappelijke ondersteuning als er beslissingen over soorten worden genomen. Ze geven bijvoorbeeld informatie over populatiegroottes, voorkomen, voortplantingsgedrag e.d.. Verder beoordelen ze de Appendices periodiek om te onderzoeken of de soorten nog op de juiste lijst staan. Er wordt tussen de CoP's door twee keer vergaderd.

CITES Secretariat

Het CITES Secretariat is de spil van het geheel. Ze coördineert, adviseert en assisteert in het laten werken van het verdrag. Verder organiseert ze de CoP- en Committee vergaderingen en verspreid ze de documenten voor deze vergaderingen onder de deelnemers. Nieuwe versies van de Appendices worden door het Secretariat uitgebracht. Alle documenten die het Secretariat verstrekt zijn in het Engels, Frans en Spaans beschikbaar.

Management- en Wetenschappelijke Autoriteit

Naast deze algemene afdelingen is elke lidstaat verplicht een Management- en Wetenschappelijke Autoriteit in te stellen. De Nederlandse Management Autoriteit is onderdeel van het Ministerie LNV. De autoriteiten zijn verantwoordelijk voor de afgifte van vergunningen en dergelijke.

Conference of the Parties

Van alle vergaderingen die plaatsvinden binnen CITES heeft de CoP uiteindelijk de meeste invloed op ons leven. Door de besluiten die hier worden genomen mogen we bijvoorbeeld geen koraal of schelpen meenemen van vakantie.

Eerder werd al vermeld dat er elke 2 à 3 jaar een CoP is, om de implementatie van het CITES-verdrag te bespreken. Naast het herzien van de Appendices, kan ook over documenten van Committees over andere beleidsmatige zaken worden gesproken (de volledige agenda van de laatste CoP kun je hier bekijken).

CITES in Den Haag

De laatste CoP was van 3 tot 15 juni 2007 in Den Haag. Tijdens deze vergadering werden 37 voorstellen voor herziening van de Appendices besproken. Eén daarvan was bijvoorbeeld de bescherming van de Europese aal, door de soort toe te voegen aan Appendix II. Dit voorstel is aangenomen.

Dat het slecht gaat met de aal blijkt wel uit het 'aalbeheerplan' dat alle Europese lidstaten in 2009 moeten hebben. Ook zijn Nederlandse sportvissers inmiddels verplicht gevangen aal terug te zetten.

Niet zomaar een vergadering...

Voor een Conference of the Parties wordt veel voorbereid. Het CITES Secretariat organiseert de vergadering en zorgt er tevens voor dat de ingediende documenten bij alle lidstaten terecht komen. Die documenten moeten de lidstaten ten minste 150 dagen van tevoren bij het Secretariat indienen. Als een voorstel voor herziening een soort betreft die buiten het rechtsgebied van de lidstaat valt, moet dit zelfs 330 dagen van tevoren (bijvoorbeeld als Nederland een voorstel indient over de Reuzenpanda).

Ook voor het aanleveren van documenten zijn regels. Zo mag elke lidstaat documenten voor de CoP indienen, mits dit gebeurt door de Management Autoriteit of het Ministerie van Buitenlandse Zaken, en het document niet langer is dan 12 pagina's. Als dit laatste wel zo is, moet de lidstaat het document aanleveren in het Frans, Spaans en Engels. Voorstellen voor herziening van één van de Appendices bevatten onder andere informatie over het verspreidingsgebied van de soort, het leefgebied, populatiecijfers, onderzoeken en bedreigingen.

Ben je nieuwsgierig naar de inhoud van zo'n proposal kijk dan hier eens. hier eens. Je vindt er alle proposals van de afgelopen CoP (wel in het Engels).

Dealtjes sluiten

Hoewel het in eerste instantie zo lijkt, worden beslissingen over herzieningen lang niet altijd op de CoP genomen. In de periode die voorafgaat aan de CoP wordt veel onderhandeld tussen lidstaten. Tijdens etentjes, borrels en andere uitjes worden dealtjes gesloten; 'stem jij voor de aal, dan stem ik tegen de lori '. Landen die met elkaar in de clinch liggen stemmen soms per definitie iets anders ('zeg jij ja dan zeg ik nee').

Ook NGO's (Non Governmental Organizations) zoals Greenpeace, IFAW (International Fund for Animal Welfare) of WWF (World Wide Fund for Nature) onderhandelen met lidstaten. Hoewel ze op de conferentie zelf mee mogen discussiëren, hebben ze geen stemrecht. Dat betekent dat ze geen stem hebben om te 'verhandelen'. Toch hebben ze wel macht doordat landen zich graag verbinden met een naam als het WWF. Ook kunnen NGO's dier- en plantonvriendelijke beslissingen van een land doorspelen naar de pers.

Andere geïnteresseerden mogen de conferentie overigens als toeschouwer bijwonen, ze mogen niet mee discussiëren of stemmen. Mocht je een CoP bij willen wonen, dan kun je op de CITES kalender zien wat er op de agenda staat.

Tijdens en na een CoP

Tijdens de CoP zelf worden twee Committees gevormd. Committee I discussieert en maakt adviezen over de voorstelen voor herzieningen van de Appendices, quota's en andere wetenschappelijke zaken. Committee II discussieert en maakt adviezen over de implementatie en werking van het CITES-verdrag. Alle lidstaten dienen in beide Committees vertegenwoordigd te zijn.

De aanbevelingen en beslissingen die binnen de Committees worden gemaakt, worden tot slot besproken en ter goedkeuring voorgelegd in een gezamenlijke vergadering. Voorstellen hebben 2/3 van de aanwezige en stemmende lidstaten nodig om aangenomen te worden. Lidstaten die zich onthouden van stemmen tellen (dus) niet mee in de stemming.

Ook tussen de CoP's door kunnen herzieningen voor Appendices I en II worden ingediend. Het CITES Secretariat stuurt in dat geval de voorstellen naar alle lidstaten. Ze krijgen 60 dagen om te reageren en eventuele relevante informatie aan het Secretariat te sturen. Het Secretariat bundelt deze reacties en stuurt ze weer rond. Hierna hebben lidstaten 30 dagen de tijd om tegen het amendement te stemmen, anders treedt het binnen 90 dagen in werking. Als in die 30 dagen bezwaar wordt gemaakt, wordt per post een stemming gehouden. Ten minste de helft van alle lidstaten moet binnen 60 dagen hebben gestemd, anders wordt het amendement in de eerstvolgende CoP besproken. Als ten minste de helft van de lidstaten heeft gereageerd, moet daarvan een 2/3e meerderheid voor of tegen zijn. Als dit niet zo is wordt het amendement alsnog op de CoP besproken.

Implementatie van CITES herzieningen

Als een voorstel wordt aangenomen treedt deze binnen 90 dagen voor alle lidstaten in werking, behalve voor lidstaten die in die 90 dagen een 'reservation' hebben gemaakt. Met een reservation geeft een land aan dat het niet gebonden wil zijn aan een beslissing over een specifieke soort. Japan bijvoorbeeld heeft reservations opgegeven voor de meeste walvissoorten en dolfijnen (Appendix I soorten). Nederland heeft dit onder andere gedaan voor bepaalde hermelijn en vossensoorten (Appendix III soorten).

Alle lidstaten die geen reservations hebben gemaakt moeten de nieuwe herzieningen in hun eigen wetgeving implementeren. Het CITES-verdrag is dus geen kant-en-klare wet. In Nederland is het CITES verdrag geïmplementeerd in de Flora- en Faunawet. De douane, de Algemene Inspectie Dienst (AID), de politie en het Functioneel Parket zijn verantwoordelijk voor het controleren van de naleving hiervan.

De volgende (?) keer dat je jouw haaientanden op Schiphol moet achterlaten weet je hoe dat zo is gekomen. In een twee weken lange vergadering is uitvoerig gesproken over het wel of niet verbieden van deze handel. Natuurlijk gebeurt er binnen CITES nog veel meer dan wat hierboven besproken is. Voor alle nieuwtjes, agenda's, notulen, ingediende documenten en lopende projecten kun je terecht op de website van CITES. Ik heb geprobeerd een algemene indruk te geven van de organisatie en hoe deze met de drie Appendices omgaat. Hopelijk is dat je nu duidelijk. En, zoals de belastingdienst al jaren roept: 'leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker'.

Website: www.cites.org

Zie ook, Cites en de handel in 30.000 bedreigde diersoorten

Copyright DierenNieuws ©