In het artikel Aanschaffen van huisdieren op deze site vindt u artikelen over verschillende huisdiersoorten. Hierin kunt u lezen en beoordelen of u het huisdier van uw keuze verantwoord kunt verzorgen. Dit artikel gaat verder in op de verschillende aspecten van de gerbil als huisdier.

Hoewel de gerbil wel iets weg heeft van een kleine rat en hij in de volksmond wel woestijnrat wordt genoemd, is de gerbil meer verwant aan de hamster dan aan de rat. De volledige naam luidt Mongoolse gerbil, aangezien hij oorspronkelijk uit Mongolië komt. Dit verklaart ook zijn bijnaam, want in Mongolië leeft hij in de uitgestrekte woestijn.

Wilt u graag een gerbil als huisdier, dan is het belangrijk te weten hoe de gerbil daar leeft. Want alleen wanneer het leven van het diertje zoveel mogelijk is als in de vrije natuur, zal het bij u werkelijk gelukkig zijn.

Waarom een gerbil?

Er zijn verschillende redenen waarom u kunt kiezen voor een gerbil als huisdier:

1. Ze zijn heel nieuwsgierig, vrijwel nooit bang. Ze komen dan ook altijd kijken als ze iets zien of horen.

2. Gerbils zullen bij een (in hun ogen) gevaarlijke situatie eerder vluchten dan bijten.

3. Het zijn in tegenstelling tot hamsters geen schemer- of nachtdieren. De gerbil slaapt een uur of 3 en is dan weer een tijdje wakker. Hierdoor kunnen de kinderen ze ook nog in actie zien voordat het bedtijd is.

4. Gerbils zijn zeer levendig, veel meer dan hamsters. Dat maakt ze leuk om naar te kijken.

5. Gerbils bestaan in heel veel verschillende kleuren, effen en gevlekt. Het is dus mogelijk een bont gezelschap te noemen.

6. Gerbils zijn gemakkelijk te houden. Eén keer per twee weken de kooi verschonen is voldoende.

7. Gerbils zijn goedkope huisdieren, zowel in aanschaf als onderhoud (zie 'Kosten').

Wanneer u bovenstaande positieve berichten heeft gelezen, heeft u wellicht de neiging direct naar de dierenspeciaalzaak te rennen om zo'n geweldig diertje in huis te nemen. Wacht toch liever nog even. Neem een paar minuutjes de tijd om de rest van dit artikel ook te lezen, zodat u niet te impulsief aan een huisdier begint!

Eén of meer?

Gerbils zijn sociale dieren en daarom is het absoluut noodzakelijk tenminste twee dieren aan te schaffen. Een gerbil alleen vereenzaamt snel, hoeveel u ook met het diertje bezig bent. Ze hebben dus behoefte aan contact met een soortgenoot, waarmee ze slapen en die ze verzorgen. Het is wel belangrijk dat u jonge diertjes aanschaft. Zijn ze eenmaal geslachtsrijp, dan accepteren ze een andere gerbil niet zonder meer. Het moet dan echt toevallig klikken.

Twee mannen of twee vrouwen als jonge dieren bij elkaar plaatsen gaat altijd goed. Maar kiest u voor een grotere groep, dan kunt u beter mannetjes nemen dan vrouwtjes. Aangezien vrouwtjes het dominante geslacht zijn bij gerbils, ontstaan in een vrouwengroep gemakkelijker rangorde- gevechten. Wanneer bijvoorbeeld een vrouw uit de groep doodgaat en de rangorde daardoor verstoord wordt, is het goed mogelijk dat gerbils die elkaar eerst goed accepteerden ineens tot bloedens toe vechten. Uit elkaar halen van de groep is dan de enige mogelijkheid.

Dit gedrag is overigens altijd gericht op een andere gerbil. Het diertje zal zich nooit tegen u keren. Echter, kom nooit met de vingers tussen reeds vechtende gerbils, want zij merken in het heetst van de strijd niet op dat u het bent!

U kunt ook een koppeltje nemen, maar houdt er wel rekening mee dat zij voortdurend nestjes krijgen en u dus voor al die jongen nieuwe eigenaren moet vinden. Voorkom inteelt door niet te laten kruisen binnen een nest ofwel bloedlijn. En zeer belangrijk: zorg ervoor dat u alles te weten komt over het fokken met gerbils voor u er daadwerkelijk aan begint. Raadpleeg fokkers(clubs), internet en boeken. Het fokken met dieren gaat zeker niet altijd goed. Zo kan het gebeuren dat u het vrouwtje moet laten inslapen, omdat een jong vast zit in het geboortekanaal (zoals mij persoonlijk is overkomen). Het is een uitzondering op de regel, maar houdt wel rekening met mogelijke tegenslagen.

Verblijf

In de vrije natuur maken gerbils onder het woestijnoppervlak uitgebreide gangenstelsels met verschillende 'kamers'. Het zijn dus dieren die meer waarde hechten aan het oppervlak dan aan de hoogte van hun verblijf. In dierenwinkels zijn verschillende verdiepingskooien te koop, vaak in de meest fleurende kleurcombinaties, maar daar doet u de gerbils dus geen groot plezier mee. Voor de gerbils is het veel leuker de beschikking te hebben over een grote glazen bak, gevuld met inhoud, waarin ze naar hartelust kunnen rondrennen en graven. Bijkomstig voordeel is dat het graven van de gerbils geen rotzooi buiten de kooi geeft en een dikke laag bodembedekking in de kooi kan.

Kies voor een bak van tenminste 80 centimeter. Hoe groter de bak, hoe leuker voor de gerbils. En ook voor uzelf, want met name in een grote ruimte zijn ze fascinerend om naar te kijken. Dit in tegenstelling tot gerbils in een smalle traliekooi, die door hun knaagbehoefte de gehele dag op de tralies gaan bijten wat veelal tot ergernis leidt. Plaats het verblijf nooit in de volle zon, al gaat het om woestijndiertjes. Kiest u toch voor een traliekooi, voorkom dan tocht.

Inrichting

Zorg altijd voor een dikke laag bodembedekking (ca. 15 cm) om tegemoet te komen aan de graafbehoefte van de dieren. Als bodembedekking kan men fijne houtsnippers nemen. Vermeng het met hooi om instorten te voorkomen. Houtsnippers zijn goede vochtopnemers. Gebruik liever geen zaagsel, dit is erg stoffig.

Uiteraard kan men ook kiezen voor zand. Neem dan speelzand voor zandbakken (verkrijgbaar bij de bouwmarkt), zodat u zeker weet dat het geen schadelijke stoffen bevat. Om instorten van droge delen te voorkomen, kunt u het zand mengen met hooi. Hiernaast moet u voldoende vochtopnemend nestmateriaal aanbieden.

Gebruik geen stro als bodembedekking, want dit is veel te grof. Fijngehakt stro kunt u wel aanbieden als nestmateriaal, maar gebruik ook dit niet als voornaamste bodembedekking wegens de geringe vochtopname. Hetzelfde geldt voor hooi.

Zorg bij de verdere inrichting van de bak voor knaagbestendige materialen. Kies dus geen plastic, kartonnen of dunne houten attributen. U kunt de bak inrichten met in de dierenwinkel verkrijgbare accessoires, zoals houten huisjes, metalen loopradjes, etcetera. Een omgekeerde bloempot kan ook dienstdoen als huisje. Bij gebruik van een 'biobak' bij voorkeur zoveel mogelijk natuurlijke materialen zoals stronken hout en stenen. Zorg in ieder geval voor voldoende afwisseling, waardoor de gerbils geprikkeld blijven. Knaagbare materialen als toiletrolletjes dienen als leuk tijdverdrijf.

Gerbils wassen zich graag meerdere malen per dag. Hiervoor gebruiken zij geen water maar zand. Door in fijn zand te rollen, ontdoen zij zichzelf van overtollig huidvet. Plaats daarom dagelijks een schaal met een laagje fijn zand in de kooi. Gebruik speciaal badzand voor chinchilla's (zij badderen op dezelfde manier), verkrijgbaar in de dierenwinkel. Wanneer u als bodembedekking voor zand kiest, hoeft dit uiteraard niet.

Voor gerbils kunt u in de dierenspeciaalzaak speciaal uitgebalanceerd gerbilvoer kopen. De voedingsbehoefte van de gerbil sluit ook grotendeels aan bij die van de hamster, dus u kunt ook hamstervoer geven. Gerbils eten 10 tot 15 gram voer per dag. Strooi het voer uit in de bak, zodat de dieren zelf op zoek gaan naar hun voedsel. Een bakje graven ze toch vaak helemaal leeg of graven ze helemaal vol met bodembedekking.

Hoewel het knaagdiervoer in principe volledig is, kan eens in de week een stukje fruit of groente helemaal geen kwaad. Let er wel op dat het niet al te veel vocht bevat en geef ook niet ineens heel veel. Mogelijke groente- en fruitsoorten zijn: paprika, wortel, witlof, appel, druif. Ook twijgjes van fruitbomen, rozijnen, meelwormen, kattenbrokjes en droog brood zijn zeer geliefd. Plaats in de kooi een knaagsteen voor de knaagbehoefte en de calciumhuishouding (met name belangrijk voor zwangere vrouwtjes).

Omdat gerbils van nature woestijnbewoners zijn, gaan ze zeer zuinig om met water. Maar ze hebben wel water nodig. Zorg dagelijks voor vers drinkwater in een drinkfles of een bakje op bereikbare hoogte.

Een gerbils krijgt geen band met u, zoals een hond of zelfs rat dat heeft. U kunt ze wellicht oppakken, maar gerbils blijven niet rustig in de hand of op schoot zitten. Het zijn dan ook geen troeteldiertjes voor kinderen. De gerbil is meer een dier om naar te kijken.

Tam maken

Laat de nieuwe gerbils eerst een paar dagen wennen aan hun nieuwe verblijf en eventueel aan elkaar. Pas wanneer zij zich daar duidelijk thuis voelen kunt u proberen ze tam te maken. Gerbils zijn zeer nieuwsgierige diertjes, maak hier gebruik van. Pak ze nooit onverwacht van boven op, zeker nooit aan de staart, maar laat ze rustig aan de platte hand in de bak snuffelen. Wanneer ze hiermee vertrouwd zijn, kunt u ze een stukje omhoog tillen en weer terug op de grond zetten. Door dit steeds verder uit te breiden raken ze op een stressloze wijze gewend.

Loslopen

Bent u op zoek naar een dier dat gezellig los kan lopen in de huiskamer? Neem dan geen gerbil. De gerbil moet heel tam zijn, want eenmaal los zijn ze moeilijk terug te krijgen. Ze zijn vliegensvlug en kunnen zich tussen de kleinste kiertjes ophouden. Het jagen op een gerbil om hem terug te krijgen is uit den boze: het diertje kan snel een hartstilstand krijgen als gevolg van een stressvolle situatie. Loslopen kan dus alleen in een vrije ruimte met slechts enkele schuilplaatsen, die gemakkelijk zijn weg te halen. En het kan alleen dan, wanneer het dier zo aan u gewend is dat het gemakkelijk bij u komt en u het zo weer op kunt pakken.

Smakelijk!

Katten kunnen net zo gefascineerd naar de gerbils zitten kijken als u en ik. Maar vergis u niet, de kat zou de gerbils het liefste vangen! Gerbils gaan dan ook niet samen met andere huisdieren. Zo zullen ook ratten, hoe lief ook, de gerbils doodbijten. Houd de gerbils dus goed gescheiden van andere huisdieren!

Een gerbil is een zeer goedkoop huisdier, hier betaal je zo'n 5 euro voor. De prijs van een kooi varieert naar keuze. Wilt u een nieuw aquarium met sierrand, of neemt u genoegen met het lekke oude aquarium van de buurman? Een nieuwe volglasbak van 80 cm kost 40 euro. Een zakje gerbilvoer kost ongeveer 2 euro per 500 gram. Houtsnippers zijn in grote balen zeer goedkoop. U betaalt dan maar 8 euro voor een baal van 20 liter. In kleine zakjes is dit uiteraard veel minder voordelig. Een grote zak speelzand kost ongeveer 3 euro. Zowel in aanschaf als in onderhoud zijn gerbils dus niet zo duur.

Voordat u nu volmondig 'ja' zegt tegen gerbils als huisdier hier nog enige laatste punten ter overweging:

1. Een gerbil bereikt een leeftijd van 3 tot 4 jaar. Bent u bereid en in staat zo lang voor de dieren te blijven zorgen? Is er iemand die in de vakantie voor uw huisgenootjes kan zorgen?

2. Heeft u de dieren voor de kinderen gekocht, neemt u dan wel de eindverantwoordelijkheid op u met betrekking tot de verzorging van de dieren?

3. Een gerbil is geen bijter, maar wellicht dat het een keer zo schrikt dat het toch bijt- de tanden zijn immers de enige afweermiddelen die een gerbil bezit. Kunt u dit het dier dan vergeven en raakt u niet bang van het dier?

4. Wanneer het dier medische zorg nodig heeft, bent u dan bereid het dit te geven ongeacht de kosten?

Ja, ik wil!

Bent u nog steeds van mening dat gerbils voor u ideale huisdieren zijn? Dan al het beste gewenst met de nieuwe huisgenoten. Tot slot enige tips betreffende de aanschaf:

1. Raadpleeg diverse bronnen voor de aanschaf, zodat u goed voorbereid aan gerbils begint.

2. Neem alleen dieren die duidelijk voldoende zelfstandig zijn, dus niet jonger dan 5 weken!

3. Neem eens contact op met een knaagdieropvang of asiel- hier zitten vaak heel lieve dieren te wachten op een goed tehuis!

4. Wilt u zeker zijn van een goede lijn zonder inteelt, wellicht omdat u zelf wilt fokken, neem dan contact op met een fokkersclub. Hier wordt veel aandacht besteedt aan kleuren, maar ook aan andere erfelijke factoren.

5. Koop gerbils alleen in dierenwinkels waar ze goed verzorgd zijn en het personeel duidelijk veel kennis heeft van deze dieren. Een schone kooi met genoeg ruimte en zichtbaar gezonde dieren (glanzende oogjes, stralende vachtjes en gezonde nieuwsgierigheid) zijn enkele dingen waar u op moet letten.

6. Check, als u dat kan, zelf het geslacht nogmaals. Geslachtsbepaling gaat in dierenwinkels nog wel eens fout.

De laatste tip van onze hand: schaf een boekje aan, zodat u op ieder tijdstip informatie op kunt zoeken over uw huisdiertjes.

Nu nog gemakkelijker: direct bestellen!

• De gerbil als gezelschapsdier - door Fred Petrij
  

• De gerbil - door R. Dekker
  

Zie ook Gerbil of Woestijnrat .

Aanvullende websites:

• Peter Maas
• Gerbil.nl
• Gerbils startkabel
• www.knaagdierenopvang.nl
• www.dierenasiels.com

Suzanne Tump 05/09/2003