De vraag van mevr. M. de Vries

Zo’n 3 jaar geleden heb ik een dót van een Podenco-reu geadopteerd (Tigger, toen 1 jr, intussen bijna 4). ‘t Is een echt een poepie, maar luisteren HO maar. Omdat hij blind is, is hij bovenop stronteigenwijs ook nog eens èrg bang, dit maakt het trainen van hem niet bepaald gemakkelijk. Belonen heeft weinig effect, straffen (streng toespreken) ook niet, want dan wordt hij enkel banger. Er is ook niet echt een hondenschool in de buurt, en degenen die dus niet in de buurt zijn, zijn voor mij niet te bereiken omdat ik geen auto heb en Tigger als de dóód is voor OV.

 

Mijn vraag is dus eigenlijk: hoe kan ik mijn woeffie nu zover krijgen dat hij wéét dat hij niet meer bang hoeft te zijn als hij bij mij is en hoe krijg ik hem zover dat hij gewoon luistert?? Ik zit soms echt met mijn handen in het haar!

Het advies van Marco

Ik kan me voorstellen dat deze situatie heel vervelend is voor jou als eigenaar. Tigger heeft waarschijnlijk al een (niet al te rooskleurig) verleden, is blind en ook nog eens bang. Je schrijft niet waarvoor Tigger bang is, maar gemakshalve ga ik er even vanuit dat iedere (voor hem) onbekende prikkel een mogelijke reden is om onzeker of angstig te zijn en/of angstig gedrag te vertonen. Ook ga ik ervan uit dat Tigger blind geboren is of in ieder geval blind was toen jij hem adopteerde.

Waarom is jouw hond niet gemakkelijk te trainen?

Een blinde hond is per definitie minder gemakkelijk te trainen. Dit komt doordat honden veel visuele prikkels uit hun omgeving halen. Honden gebruiken hun oren minder intensief dan de meeste hondeneigenaren denken. Echter een hond die blind is zal voor een groot deel de informatie uit zijn omgeving halen door te luisteren en te ruiken. Doordat de oren hierdoor een druk bezet zintuig  worden, kan dit ertoe leiden dat de hond minder goed luistert. Immers, luisteren betekent meer dan enkel horen dat er iets gezegd wordt. Het betekent ook dat de hond de concentratie en aandacht moet geven aan de informatie die via de oren binnenkomt. En aangezien het trainen van honden alles te maken heeft met concentratie en aandacht is het trainen van een blinde hond per definitie een  behoorlijke uitdaging.

Angst, onzekerheid en stress

Onzekere en angstige honden zijn ook niet gemakkelijk te trainen. Een hond die onzeker en/of angstig is heeft stress. En stress (en de bijbehorende opwinding) beperken het lerend vermogen van een hond. Dit komt o.a. doordat angstige honden met een heel ander gedragssysteem bezig zijn dan dat wij als eigenaar in gedachten hebben. Angstige honden proberen grip op hun omgeving uit te oefenen. Dit kan (een combinatie van) diverse redenen hebben:
• De hond wil afstand nemen van de beangstigende prikkel (vluchten)
• De hond wil de beangstigende prikkel fysiek over- of beheersen en/of elimineren (vechten)
• De hond belandt in een vacuüm waarbinnen hij niet weet hoe te reageren (verstarren)
• De hond vertoont gedrag dat om grip op zichzelf te krijgen (verzorgend of vervangend gedrag)

Het valt je misschien op bij dit lijstje dat je hond zich met van alles bezighoudt op zo’n moment behalve met zijn eigenaar. Het kan natuurlijk best zo zijn dat Tigger zich achter jouw benen verschuilt, maar dat heeft meer met het schuilen dan met jou te maken. Op zo’n moment heeft het weinig tot geen zin om allerlei vormen van gehoorzaamheid van hem te eisen. Je hond is simpelweg op dat moment niet met jou bezig, maar met het krijgen van controle op zijn omgeving.

Een (zwaar) gestresste hond is over het algemeen niet ontvankelijk voor training. Dit geldt voor zowel beloningsgerichte- als voor op correctie gebaseerde trainingsmethoden. Daarbij wil ik benadrukken dat trainingsmethoden die gericht zijn op het geven van (fysieke en mentale) correcties en waarbij sprake is van dwang, de onzekerheid en angst snel kunnen toenemen en het gedrag dat de hond vertoont om uiting te geven aan angst daarom ook in rap tempo onbeheersbare vormen kan aannemen. (Maar een beetje dierenvriend kiest sowieso voor een beloningsgerichte trainingmethode nietwaar…?)

Socialisatie

Honden die niet of nauwelijks gesocialiseerd zijn, hebben veel moeite om de wereld te begrijpen. Nu is het begrijpen van de wereld sowieso een ‘rekbaar begrip’. Voor honden is het heel belangrijk dat ze op jonge leeftijd in contact komen met een diversiteit aan prikkels, situaties en omgevingen. Zodoende bouwt de hond een divers wereldbeeld op en verliest hij niet direct zijn zelfbeheersing zodra hij op latere leeftijd geconfronteerd wordt met een (voor hem) onbekende prikkel. Jij kreeg Tigger pas op de leeftijd van één jaar dus het is moeilijk om na te gaan of hij überhaupt gesocialiseerd werd.  Overigens, een grondige socialisatie op jonge leeftijd zorgt ook voor blinde (en dove) honden dat ze onbekende prikkels beter kunnen verwerken en minder snel hun zelfbeheersing verliezen.

Podenco

Je schrijft dat je Tigger op eenjarige leeftijd hebt geadopteerd. Ik ga er even vanuit (op basis van je woordkeuzes) dat hij uit Spanje of van de Canarische eilanden (hier komen ze namelijk erg veel voor) komt. Het kan dus zijn dat jouw hond een echte Podenco is of een op een Podenco gelijkende hond. Het maakt niet uit. De Podenco is een zelfstandige jachthond. En een zelfstandige jachthond heeft van nature een aantal bijzondere eigenschappen. Gehoorzaamheid of trainbaarheid maakt hiervan geen sterk onderdeel uit… Dit betekent natuurlijk niet dat je een Podenco niets kunt leren! Echter, als je alle hierboven genoemde factoren bij elkaar optelt, verbaast het mij niet dat Tigger niet gemakkelijk te trainen is.

Waarschijnlijk begrijp je nu zelf ook waardoor het heel lastig is om hem uit te leggen dat hij niet bang hoeft te zijn.

Kalmerende signalen

Als je bovenstaand verhaal leest, vraag je je enerzijds af in hoeverre je bij Tigger over gehoorzaamheid kunt spreken. Aan de andere kant kun je jezelf afvragen hoe gehoorzaam een blinde hond eigenlijk moet zijn? In jullie geval lijkt het mij handiger om je op andere zaken te focussen. Denk hierbij aan het creëren van een (voor de hond) veilige omgeving, maar ook aan het kalmeren van Tigger, zodra hij angstig en gestresst is. Dit kan op diverse manieren, maar is natuurlijk afhankelijk van in hoeverre jouw kennis over honden en hondengedrag reikt. Turid Rugaas schrijft over ‘kalmerende signalen’. Om je kennis te vergroten, zou je een begin kunnen maken door haar boeken te lezen.

Hulp van een hondenprofessional

Daarnaast zou het ook verstandig zijn om een privétrainer of hondengedragstherapeut in te schakelen om je persoonlijk te helpen. Door jezelf te ontwikkelen op het gebied van hondengedrag ben je beter in staat om in te spelen op de behoeften van jouw specifieke hond. Een hondengedragstherapeut kan nieuwe inzichten bieden en oplossing aandragen. Daarnaast kan een dergelijke hondenprofessional besluiten om een training of therapie op te stellen, waarbij het gebruik van bepaalde (gedragsbeïnvloedende) medicatie een onderdeel uitmaakt. Dergelijke medicatie kunnen het stressniveau reduceren en/of het lerende vermogen van de hond tijdelijk vergroten. Dit kan met name voor jou hond het verschil betekenen tussen een leerstilstand of beperkt leervermogen, waardoor de hond toch in staat is om ander gedrag aan te leren.
Kijk eens op de website van Tinley (tinley.nl) of op de website van de overkoepelende organisatie voor hondengedragstherapeuten Alpha (alphagedragstherapeuten.nl) voor een gedragstherapeut bij jou in de buurt.

Meer hondenvragen en -antwoorden vind je op facebook.com/marcostarink.


Gerelateerde artikelen: